whisper-money/app/Http/Controllers/Api/CashflowAnalyticsController...

556 lines
23 KiB
PHP

<?php
namespace App\Http\Controllers\Api;
use App\Enums\CategoryCashflowDirection;
use App\Enums\CategoryType;
use App\Http\Controllers\Api\Concerns\ConvertsTransactionCurrency;
use App\Http\Controllers\Controller;
use App\Models\Category;
use App\Models\Transaction;
use App\Services\CashflowSummaryService;
use App\Services\CategoryTree;
use App\Services\ExchangeRateService;
use App\Services\PeriodComparator;
use Carbon\Carbon;
use Illuminate\Http\JsonResponse;
use Illuminate\Http\Request;
use Illuminate\Support\Collection;
use InvalidArgumentException;
class CashflowAnalyticsController extends Controller
{
use ConvertsTransactionCurrency;
private const MAX_TREND_MONTHS = 24;
public function __construct(
private ExchangeRateService $exchangeRateService,
private CategoryTree $tree,
) {}
public function summary(Request $request): JsonResponse
{
$validated = $request->validate([
'from' => 'required|date',
'to' => 'required|date',
]);
$period = PeriodComparator::fromRequest($validated);
$previousPeriod = $period->previous();
$user = $request->user();
return $this->cashflowJson(
$this->calculateCashflowSummaries($user->id, $user->currency_code, $period, $previousPeriod)
);
}
public function sankey(Request $request): JsonResponse
{
$validated = $request->validate([
'from' => 'required|date',
'to' => 'required|date',
'parent' => 'nullable|uuid',
'nested' => 'nullable|boolean',
]);
$from = Carbon::parse($validated['from']);
$to = Carbon::parse($validated['to']);
$user = $request->user();
$drillParentId = $validated['parent'] ?? null;
if ($request->boolean('nested')) {
// The nested donut mirrors the income/expense breakdown cards:
// strictly typed Income/Expense, so savings, investments and
// transfers are left out and its totals match the rest of the page.
$incomeCategories = $this->getNestedCategoryTree($user->id, $user->currency_code, $from, $to, CategoryType::Income);
$expenseCategories = $this->getNestedCategoryTree($user->id, $user->currency_code, $from, $to, CategoryType::Expense);
} else {
// Split by sign, not by category type: a single category can appear
// on both sides when it has both incoming and outgoing transactions.
$incomeCategories = $this->getSankeyBreakdown($user->id, $user->currency_code, $from, $to, '>', $drillParentId);
$expenseCategories = $this->getSankeyBreakdown($user->id, $user->currency_code, $from, $to, '<', $drillParentId);
}
$totalIncome = $incomeCategories->sum('amount');
$totalExpense = $expenseCategories->sum('amount');
return $this->cashflowJson([
'income_categories' => $incomeCategories->values(),
'expense_categories' => $expenseCategories->values(),
'total_income' => $totalIncome,
'total_expense' => $totalExpense,
]);
}
public function trend(Request $request): JsonResponse
{
$validated = $request->validate([
'months' => 'nullable|integer|min:1|max:'.self::MAX_TREND_MONTHS,
'from' => 'nullable|date',
'to' => 'nullable|date',
]);
$user = $request->user();
if (isset($validated['from'], $validated['to'])) {
$start = Carbon::parse($validated['from'])->startOfMonth();
$end = Carbon::parse($validated['to'])->endOfMonth();
} else {
$months = $validated['months'] ?? 12;
$end = isset($validated['to'])
? Carbon::parse($validated['to'])->endOfMonth()
: Carbon::now()->endOfMonth();
$start = $end->copy()->subMonthsNoOverflow($months - 1)->startOfMonth();
}
// Bound the window to the most recent MAX_TREND_MONTHS months so an
// unbounded from/to range cannot make the month loop below iterate
// indefinitely and exhaust the request timeout.
$earliestStart = $end->copy()->subMonthsNoOverflow(self::MAX_TREND_MONTHS - 1)->startOfMonth();
if ($start->lt($earliestStart)) {
$start = $earliestStart;
}
$monthlyTotals = $this->getMonthlyTrendTotals($user->id, $user->currency_code, $start, $end);
$data = [];
$current = $start->copy();
while ($current->lte($end)) {
$monthKey = $current->format('Y-m');
$totals = $monthlyTotals->get($monthKey);
$income = (int) ($totals['income'] ?? 0);
$expense = (int) ($totals['expense'] ?? 0);
$data[] = [
'month' => $monthKey,
'income' => $income,
'expense' => $expense,
'net' => $income - $expense,
];
$current->addMonth();
}
return $this->cashflowJson([
'data' => $data,
]);
}
public function breakdown(Request $request): JsonResponse
{
$validated = $request->validate([
'from' => 'required|date',
'to' => 'required|date',
'type' => 'required|in:income,expense',
'parent' => 'nullable|uuid',
]);
$period = PeriodComparator::fromRequest($validated);
$previousPeriod = $period->previous();
$user = $request->user();
$drillParentId = $validated['parent'] ?? null;
$categoryType = $validated['type'] === 'income' ? CategoryType::Income : CategoryType::Expense;
$current = $this->getCategoryBreakdown($user->id, $user->currency_code, $period->from, $period->to, $categoryType, $drillParentId);
$previous = $this->getCategoryBreakdown($user->id, $user->currency_code, $previousPeriod->from, $previousPeriod->to, $categoryType, $drillParentId);
$currentTotal = $current->sum('amount');
$previousTotal = $previous->sum('amount');
// Add percentage and previous amount to current
$currentWithPercentage = $current->map(function ($item) use ($currentTotal, $previous) {
$previousAmount = $previous->firstWhere('category_id', $item['category_id'])['amount'] ?? 0;
return [
'category' => $item['category'],
'category_id' => $item['category_id'],
'amount' => $item['amount'],
'percentage' => $currentTotal > 0 ? round(($item['amount'] / $currentTotal) * 100, 1) : 0,
'previous_amount' => $previousAmount,
'has_children' => $item['has_children'] ?? false,
'is_direct' => $item['is_direct'] ?? false,
];
})->sortByDesc('amount')->values();
return $this->cashflowJson([
'data' => $currentWithPercentage,
'total' => $currentTotal,
'previous_total' => $previousTotal,
]);
}
private function cashflowJson(array $data): JsonResponse
{
return response()
->json($data)
->header('Cache-Control', 'no-store, private');
}
private function calculateCashflowSummaries(string $userId, string $userCurrency, PeriodComparator $period, PeriodComparator $previousPeriod): array
{
$transactions = Transaction::query()
->where('transactions.user_id', $userId)
->whereBetween('transactions.transaction_date', [$previousPeriod->from, $period->to])
->with(['account', 'category'])
->get();
$this->preloadExchangeRates($transactions, $userCurrency);
return [
'current' => $this->cashflowSummaryFromTransactions(
$this->transactionsForPeriod($transactions, $period->from, $period->to),
$userCurrency,
),
'previous' => $this->cashflowSummaryFromTransactions(
$this->transactionsForPeriod($transactions, $previousPeriod->from, $previousPeriod->to),
$userCurrency,
),
];
}
private function cashflowSummaryFromTransactions(Collection $transactions, string $userCurrency): array
{
$income = max(0, $this->sumTransactions($transactions, $userCurrency, CategoryType::Income));
$expense = max(0, -$this->sumTransactions($transactions, $userCurrency, CategoryType::Expense));
$savings = $this->sumOutflowTransactions($transactions, $userCurrency, CategoryType::Savings);
$investments = $this->sumOutflowTransactions($transactions, $userCurrency, CategoryType::Investment);
return [
...CashflowSummaryService::summarize($income, $expense),
'savings' => $savings,
'investments' => $investments,
];
}
private function sumTransactions(Collection $transactions, string $userCurrency, CategoryType $type): int
{
$onSide = match ($type) {
CategoryType::Income => fn (Transaction $transaction): bool => $transaction->isIncomeSide(),
CategoryType::Expense => fn (Transaction $transaction): bool => $transaction->isExpenseSide(),
default => throw new InvalidArgumentException("sumTransactions only supports Income and Expense, got {$type->value}."),
};
return $transactions
->filter($onSide)
->sum(fn (Transaction $transaction): int => $this->convertTransactionAmount($transaction, $userCurrency));
}
private function sumOutflowTransactions(Collection $transactions, string $userCurrency, CategoryType $type): int
{
return abs($transactions
->filter(fn (Transaction $transaction): bool => $transaction->categoryType() === $type
&& $transaction->amount < 0)
->sum(fn (Transaction $transaction): int => $this->convertTransactionAmount($transaction, $userCurrency)));
}
private function getSankeyBreakdown(string $userId, string $userCurrency, Carbon $from, Carbon $to, string $operator, ?string $drillParentId = null): Collection
{
$isIncome = $operator === '>';
$type = $isIncome ? CategoryType::Income : CategoryType::Expense;
$transactions = Transaction::query()
->where('transactions.user_id', $userId)
->whereBetween('transactions.transaction_date', [$from, $to])
->with(['account', 'category'])
->get();
$this->preloadExchangeRates($transactions, $userCurrency);
$regularCategories = $transactions
->filter(function (Transaction $transaction) use ($type): bool {
$categoryType = $transaction->categoryType();
return $transaction->category_id !== null
&& ($categoryType === $type
|| ($type === CategoryType::Expense
&& in_array($categoryType, [CategoryType::Savings, CategoryType::Investment], true)));
})
->groupBy('category_id')
->map(function (Collection $transactions) use ($userCurrency): array {
$totalAmount = $transactions->sum(fn (Transaction $transaction): int => $this->convertTransactionAmount($transaction, $userCurrency));
return [
'category_id' => $transactions->first()->category_id,
'category' => $transactions->first()->category,
'amount' => abs($totalAmount),
'total_amount' => $totalAmount,
];
})
->filter(fn (array $item): bool => $this->categoryNetAmountMatchesSide($item['total_amount'], $type))
->map(fn (array $item): array => [
'category_id' => $item['category_id'],
'category' => $item['category'],
'amount' => $item['amount'],
]);
$transferCategories = $transactions
->filter(function (Transaction $transaction) use ($isIncome): bool {
return $transaction->category_id !== null
&& $transaction->categoryType() === CategoryType::Transfer
&& $this->categoryCashflowDirection($transaction) === ($isIncome
? CategoryCashflowDirection::Inflow
: CategoryCashflowDirection::Outflow);
})
->groupBy('category_id')
->map(function (Collection $transactions) use ($userCurrency): array {
$totalAmount = $transactions->sum(fn (Transaction $transaction): int => $this->convertTransactionAmount($transaction, $userCurrency));
return [
'category_id' => $transactions->first()->category_id,
'category' => $transactions->first()->category,
'amount' => abs($totalAmount),
'total_amount' => $totalAmount,
];
})
->filter(fn (array $item): bool => $isIncome ? $item['total_amount'] > 0 : $item['total_amount'] < 0)
->map(fn (array $item): array => [
'category_id' => $item['category_id'],
'category' => $item['category'],
'amount' => $item['amount'],
]);
$categorized = collect($this->tree->rollUp(
$regularCategories->concat($transferCategories)->values()->all(),
$userId,
$drillParentId,
));
$uncategorized = $transactions
->filter(function (Transaction $transaction) use ($operator): bool {
return $transaction->category_id === null
&& $this->matchesSign($transaction->amount, $operator);
})
->sum(fn (Transaction $transaction): int => $this->convertTransactionAmount($transaction, $userCurrency));
if ($drillParentId === null && $uncategorized != 0) {
$categorized->push([
'category_id' => null,
'category' => (new Category)->forceFill([
'id' => null,
'name' => $isIncome ? __('Unknown Income') : __('Unknown Expense'),
'type' => $isIncome ? CategoryType::Income : CategoryType::Expense,
'color' => 'gray',
'icon' => 'HelpCircle',
]),
'amount' => abs($uncategorized),
'has_children' => false,
'is_direct' => false,
]);
}
return $categorized;
}
/**
* The full nested Income/Expense tree for the donut, strictly by category
* type (no savings, investments or transfers), so its totals match the
* summary and breakdown cards. Uncategorized amounts on the matching sign
* surface as a single top-level node.
*/
private function getNestedCategoryTree(string $userId, string $userCurrency, Carbon $from, Carbon $to, CategoryType $type): Collection
{
$transactions = Transaction::query()
->where('transactions.user_id', $userId)
->whereBetween('transactions.transaction_date', [$from, $to])
->with(['account', 'category'])
->get();
$this->preloadExchangeRates($transactions, $userCurrency);
$categorized = $transactions
->filter(fn (Transaction $transaction): bool => $transaction->categoryType() === $type)
->groupBy('category_id')
->map(function (Collection $transactions) use ($userCurrency): array {
$totalAmount = $transactions->sum(fn (Transaction $transaction): int => $this->convertTransactionAmount($transaction, $userCurrency));
return [
'category_id' => $transactions->first()->category_id,
'category' => $transactions->first()->category,
'amount' => abs($totalAmount),
'total_amount' => $totalAmount,
];
})
->filter(fn (array $item): bool => $this->categoryNetAmountMatchesSide($item['total_amount'], $type))
->map(fn (array $item): array => [
'category_id' => $item['category_id'],
'category' => $item['category'],
'amount' => $item['amount'],
]);
$tree = collect($this->tree->nest($categorized->values()->all(), $userId));
$uncategorized = $transactions
->filter(function (Transaction $transaction) use ($type): bool {
return $transaction->category_id === null
&& $this->matchesSign($transaction->amount, $type === CategoryType::Income ? '>' : '<');
})
->sum(fn (Transaction $transaction): int => $this->convertTransactionAmount($transaction, $userCurrency));
if ($uncategorized != 0) {
$tree->push([
'category_id' => null,
'category' => (new Category)->forceFill([
'id' => null,
'name' => $type === CategoryType::Income ? __('Unknown Income') : __('Unknown Expense'),
'type' => $type,
'color' => 'gray',
'icon' => 'HelpCircle',
]),
'amount' => abs($uncategorized),
'is_direct' => false,
'children' => [],
]);
}
return $tree;
}
private function getMonthlyTrendTotals(string $userId, string $userCurrency, Carbon $from, Carbon $to): Collection
{
$transactions = Transaction::query()
->where('transactions.user_id', $userId)
->whereBetween('transactions.transaction_date', [$from, $to])
->with(['account', 'category'])
->get();
$this->preloadExchangeRates($transactions, $userCurrency);
return $transactions
->groupBy(fn (Transaction $transaction): string => $transaction->transaction_date->format('Y-m'))
->map(function (Collection $transactions) use ($userCurrency): array {
$income = 0;
$expense = 0;
$categorized = $transactions
->filter(fn (Transaction $transaction): bool => $transaction->category_id !== null)
->groupBy('category_id');
foreach ($categorized as $categoryTransactions) {
$firstTransaction = $categoryTransactions->first();
$type = $firstTransaction->categoryType();
if (! in_array($type, [CategoryType::Income, CategoryType::Expense], true)) {
continue;
}
$amount = $categoryTransactions->sum(fn (Transaction $transaction): int => $this->convertTransactionAmount($transaction, $userCurrency));
if ($this->categoryNetAmountMatchesSide($amount, $type)) {
if ($type === CategoryType::Income) {
$income += $amount;
} else {
$expense += abs($amount);
}
}
}
foreach ($transactions->whereNull('category_id') as $transaction) {
$amount = $this->convertTransactionAmount($transaction, $userCurrency);
if ($transaction->amount > 0) {
$income += $amount;
}
if ($transaction->amount < 0) {
$expense += abs($amount);
}
}
return [
'income' => $income,
'expense' => $expense,
];
});
}
private function getCategoryBreakdown(string $userId, string $userCurrency, Carbon $from, Carbon $to, CategoryType $type, ?string $drillParentId = null): Collection
{
$transactions = Transaction::query()
->where('transactions.user_id', $userId)
->whereBetween('transactions.transaction_date', [$from, $to])
->with(['account', 'category'])
->get();
$this->preloadExchangeRates($transactions, $userCurrency);
$categorized = $transactions
->filter(fn (Transaction $transaction): bool => $transaction->categoryType() === $type)
->groupBy('category_id')
->map(function (Collection $transactions) use ($userCurrency): array {
$totalAmount = $transactions->sum(fn (Transaction $transaction): int => $this->convertTransactionAmount($transaction, $userCurrency));
return [
'category_id' => $transactions->first()->category_id,
'category' => $transactions->first()->category,
'amount' => abs($totalAmount),
'total_amount' => $totalAmount,
];
})
->filter(fn (array $item): bool => $this->categoryNetAmountMatchesSide($item['total_amount'], $type))
->map(fn (array $item): array => [
'category_id' => $item['category_id'],
'category' => $item['category'],
'amount' => $item['amount'],
]);
$categorized = collect($this->tree->rollUp($categorized->values()->all(), $userId, $drillParentId));
$uncategorized = $transactions
->filter(function (Transaction $transaction) use ($type): bool {
return $transaction->category_id === null
&& $this->matchesSign($transaction->amount, $type === CategoryType::Income ? '>' : '<');
})
->sum(fn (Transaction $transaction): int => $this->convertTransactionAmount($transaction, $userCurrency));
// Add uncategorized as a special category if there are any
if ($drillParentId === null && $uncategorized != 0) {
$categorized->push([
'category_id' => null,
'category' => (new Category)->forceFill([
'id' => null,
'name' => $type === CategoryType::Income ? __('Unknown Income') : __('Unknown Expense'),
'type' => $type,
'color' => 'gray',
'icon' => 'HelpCircle',
]),
'amount' => abs($uncategorized),
'has_children' => false,
'is_direct' => false,
]);
}
return $categorized;
}
private function transactionsForPeriod(Collection $transactions, Carbon $from, Carbon $to): Collection
{
return $transactions->filter(function (Transaction $transaction) use ($from, $to): bool {
return $transaction->transaction_date->betweenIncluded($from, $to);
});
}
private function categoryCashflowDirection(Transaction $transaction): ?CategoryCashflowDirection
{
$direction = $transaction->category?->getAttribute('cashflow_direction');
if ($direction instanceof CategoryCashflowDirection) {
return $direction;
}
return is_string($direction) ? CategoryCashflowDirection::tryFrom($direction) : null;
}
private function matchesSign(int $amount, string $operator): bool
{
return $operator === '>' ? $amount > 0 : $amount < 0;
}
private function categoryNetAmountMatchesSide(int $amount, CategoryType $type): bool
{
return $type === CategoryType::Income ? $amount > 0 : $amount < 0;
}
}